Stary Nowy Rok

tytulowa78

Zacznijmy od uświadomienia sobie, czym właściwie jest rok?

Wszyscy doskonale wiedzą, że jest on skutkiem obiegu Ziemi wokół Słońca. Okres tego obiegu wynosi około 365 dni i w takim właśnie rytmie zmieniają się pory roku. Słowo około nie jest w tym momencie przypadkowe.  Jest wynikiem tego, że odmierzając długość roku dokładnie równą 365 dni powodujemy, że pomiędzy czasem kalendarzowym a czasem astronomicznym powstaje różnica, która powiększa się z roku na rok coraz bardziej. Żeby ją zniwelować wprowadzono dość skomplikowane reguły ustalania tak zwanych lat przestępnych.

Astronomowie potrafią określić dokładnie długość roku, ale nie są w stanie dokładnie wskazać, kiedy ten rok się zaczyna a kiedy kończy. Dlatego koniec starego i początek nowego roku następuje w momencie, który ludzie przyjęli na zasadzie umowy.

W większości krajów świata to ustalenie zakłada, że ostatnią chwilą starego roku jest północ 31 grudnia, a pierwszą chwilą nowego roku jest pierwsza sekunda rozpoczynająca dzień 1 stycznia.

Warto pamiętać o tym, że z takim układem nie wszyscy się zgadzają! Za przykład można wskazać wyznawców prawosławia. Otóż, witają oni Nowy Rok 14 stycznia, gdyż posługują się kalendarzem juliańskim, odrzucając tym samym powszechnie używany kalendarz gregoriański.  Hindusi wybrali datę 26 października jako swoje święto Nowego Roku, zwane Divali [1]. Chiński Nowy Rok zależny jest od faz księżyca.  Przypada zwykle po przesileniu zimowym, między końcem stycznia a końcem lutego. Żydowski Nowy Rok także jest ruchomy, ponieważ jest obchodzony w pierwszym dniu miesiąca tiszri [2].

Wybór daty 1 stycznia, wiąże się z osobą Gajusza Juliusza Cezara (ok. 100 r. p.n.e. – 44 r. p. n. e.). Cezar miał świadomość tego, jak ważną rolę w zarządzaniu ogromnym imperium odgrywa precyzyjna rachuba czasu.  Z tego względu zreformował kalendarz, wprowadzając m. in. lata przestępne. Korzystał przy tym z pomocy astronoma i matematyka Sosygenesa z Aleksandrii (I w. p. n. e.). [3]

Wprowadzając kalendarz słoneczny, Cezar zadecydował, że początek roku będzie przypadał na dzień 1 stycznia. Było to dokładnie w roku DCCVIII według rzymskiej rachuby czasu, nakazującej numerować lata ab urbe condita – od daty założenia miasta Rzym.

Nakazując odmierzać kolejne lata od 1 stycznia Cezar odwołał się do faktu, że tradycyjnie (od 153 roku p.n.e.) w tym właśnie dniu władzę nad Rzymem i całym imperium obejmowali dwaj kolejni konsulowie. Kadencja konsulów trwała dokładnie rok i nie wolno było jej przedłużać, więc każdego kolejnego 1 stycznia władzę nad Rzymskim Imperium przejmowali nowi ludzie. Symbolem władzy konsula obejmującego władzę właśnie 1 stycznia były fasces – pęki rózg z zatkniętych w nich toporem. [4]

Kalendarz juliański przetrwał w większości krajów Europy aż do 1582 roku, kiedy zastąpił go doskonalszy kalendarz gregoriański, wprowadzony przez papieża Grzegorza XIII (1502 – 1585).

[1] Divali – Święto światła. Odnosi się do lampek oliwnych z wypalanej gliny, które są zapalane przed każdym domem na powitanie Lakszmi – bogini szczęścia i dobrobytu. Lampki symbolizują zwycięstwo światła nad ciemnością, dobra nad złem.

N. Nandi,In A Social History of Early India(Editor: B. Chattopadhyaya), p. 183–184

[2] Tiszri  –  pierwszy miesiąc cywilnego kalendarza żydowskiego, przypadający na wrzesień – październik.

Biblia Tysiąclecia. Pallottinum, 1980, s. 1427

[3]  J. Szymański, Nauki pomocnicze historii, Warszawa 2002, s. 135

[4] M. Jaczynowska, Historia starożytnego Rzymu. PWN, Warszawa 1988, s. 19–20.

 

Love,

Małgorzata